7 món ngon và đặc sản Vĩnh Phúc hấp dẫn
Du lịch Vĩnh Phúc không chỉ níu chân du khách bởi những khung cảnh thiên nhiên gần gũi, con người thân thiện mà còn bởi những món đặc sản hấp dẫn đặc trưng. 7 món đặc sản Vĩnh Phúc dưới đây cho chúng ta thấy nét đặc trưng văn hóa ẩm thực vùng trung du này.
1. Bánh ngõa Lũng Ngoại
Công thức làm bánh ngõa của người dân làng Lũng Ngoại cũng không khó lắm, cần thiết nhất là chuẩn bị nguyên liệu thật ngon gồm gạo nếp thơm, mật mía và đỗ xanh.
Gạo nếp được làm sạch, nghiền thành bột gạo rất mịn. Đỗ xanh xay nhẹ để vỡ đôi hạt, ngâm nước cho bong vỏ đỗ rồi vò đãi thật sạch, để khô. Lấy 1 phần đỗ xanh nấu với mật mía để làm nhân bánh,. Phần đỗ còn lại mang đi sao trên chảo lửa đến khi hạt đỗ chuyển sang màu vàng, giòn và thơm. Để nguội rồi đem nghiên phần đỗ này thành bột.
Bột gạo nếp đã xay mịn mang trộn với nước, nhào thật nhuyễn rồi chia thành hai chục viên. Dùng tay hoặc chai thủy tinh dàn thành hình tròn mỏng, cho chè kho vào giữa rồi vê kín lại, cẩn thận để vỏ bánh không vỡ. Đun một nồi nước thật sôi rồi thả bánh vào luộc, bao giờ bánh nổi lên thì vớt nhẹ từng cái ra, đợi ráo nước. Bánh bắt đầu se mặt, rắc bột đỗ đều hai mặt bánh thành lớp bột áo thật đẹp.
Bánh ngõa ăn dai dai, bùi bùi, ngọt ngọt, càng nhai càng thấy béo ngậy như bánh được xoa mỡ, đó là nhờ có tinh dầu bột đậu xanh làm áo bánh.
2. Bánh trùng mật mía
Nếu một ngày ghé qua huyện Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc, sau khi thăm những bãi cát vàng chạy dài tới cuối chân trời, tắm hồ Vực xanh mênh mang, thả hồn theo những bãi cỏ lau trắng muốt, bạn đừng quên nếm thử món bánh trùng mật mía đặc sản nơi này. Bánh trùng gần giống như bánh trôi bánh chay, hấp dẫn bởi màu đỏ cánh gián của mật, thơm của gừng và chút vừng rang vàng. khi làm bánh phải chọn gạo nếp ngon không lẫn tạp, hạt trắng đem đãi sạch, ngâm qua đêm để khi nghiền bột khỏi chua và bánh sẽ dẻo lâu hơn. Bột phải để ráo nước, nắm bột thành những nắm có hình giống quả trám, to hơn viên bánh trôi một chút là được.
Để làm ra món bánh trùng mật mía, đặc biệt bột không được đun bằng nước sôi già mà phải với mật mía. Mật sánh đặc, thơm lừng giống mùi mía nướng, màu đỏ đậm, hạt mật bám chắc vào nhau. Có vậy bánh khi đun với mật mới có màu đỏ cánh gián hấp dẫn và mùi thơm đặc biệt của bánh trùng.Lấy một nhánh gừng tươi đập giập rồi thả vào cùng nước mật cho thơm. Nước mật sau đó đem đun sôi rồi thả từng viên bánh vào để không dính vào nhau.Khi mật sôi trở lại, bánh trong hơn tức là đã chín. Múc bánh ra đĩa, phủ nước mật vừa đun lên, rắc thêm một chút vừng đã rang thơm vừa đẹp mắt và khi ăn sẽ tạo ra hương vị khá đặc biệt. Bánh trùng không có nhân mà chỉ có lớp mật mía sánh đỏ màu cánh gián phủ bên ngoài, tạo nên vị ngọt thơm cho bánh và cũng là đặc trưng riêng của loại bánh này.
Vị ngọt đậm của mật mía, mùi thơm nhẹ của gừng hòa cùng lớp bánh trắng dẻo bên trong, lẫn trong hương thơm của vừng tạo nên một món ăn đặc biệt, ăn thật nhiều mà không sợ ngán.
3. Su su Tam Đảo
Tuy là thực vật nhiệt đới nhưng su su rất thích hợp với khí hậu á nhiệt đới và thổ nhưỡng thị trấn Tam Đảo, năng suất, chất lượng cao. Trong những ngày nắng gắt nhất, nhiệt độ môi trường vẫn thấp hơn nhiệt độ đồng bằng mươi độ; đôi khi mây mù còn sà xuống thung lũng đưa hơi ẩm và khí núi làm mát cây cối, hoa màu.
Cho nên ngọn su su Tam Đảo dài, mập, xanh tươi mơn mởn quanh năm. Quả su su Tam Đảo có già đến mức hạt bên trong đã nảy mầm và ra rễ thì thịt quả vẫn mịn, mềm. Ngọn su su ở Tam đảo đã trở thành món ăn phải có trong các nhà hàng nơi đây. Đến du lịch Tam Đảo Vĩnh Phúc đừng quên thưởng thức đặc sản này.
Su su thương hiệu Tam Đảo là 1 sản vật của núi rừng Vĩnh Phúc có giá trị nhiều mặt, xứng đáng sánh vai cùng các sơn hào hải vị trong làng văn hóa ẩm thực của cả nước.
4. Rượu Chít Tam Đảo
Rừng cỏ lau thường mọc trên đồi cao còn rừng cỏ chít mọc ven các khe suối và tạo thành các cánh rừng phủ kín những bãi bồi rừng quốc gia Tam Đảo. Cây chít cho lá gói bánh cho hoa râm chổi và còn cho một món ăn đặc sản quý giá. Đó là con sâu chít, một vị thuốc bổ tráng dương, một món ăn quý hiếm thường được ví vơi 'Đông trùng hạ thảo" trong thuốc bắc của Trung Quốc.Vào dịp cuối năm, bà con các dân tộc Sán Dìu, Cao Lan ... thường vào rừng lấy lá chít về gói bánh đồng thời còn bắt sâu chít về ngâm rượu gọi là rượu chít. Trong bụi chít, tìm ngọn cây nào bị héo úa là bóc ra sẽ bắt được con sâu đang nằm gọn giữa thân cây. Con sâu chít màu trắng ngà chỉ dài chừng hai đốt tay giống như con tằm nhỏ. Mỗi người mỗi buổi luồn rừng dù tích cực cũng chỉ bắt được vài chục con. Con sâu chít đem về có thể thả ngay vào chai với số lượng không hạn chế, đổ đầy rượu ngâm chìm rồi đặt vào góc tủ. Khoảng một tháng sau sẽ trở thành rượu bổ vơi màu trông hơi trắng ngà.
Rượu này rất phù hợp với những người đàn ông bị " bất lực ". Những ai cẩn thận và cầu kỳ hơn thì thả sâu chít còn tươi vào nước muối pha loãng, rửa sạch vớt ra cho ráo nước. Dùng gạo nếp thơm cho vào chảo rang vàng rồi rắc lần lượt sâu chít vào tiếp tục đảo cùng gạo nếp đến khi các con sâu chít đều cùng chín vàng như gạo rang thì lấy ra cho vào ngâm rượu hoặc để dành dùng dần. Rượu này có màu vàng bắt mắt và rất thơm ngon. Con sâu chít ở Tam Đảo vừa là vị thuốc vừa là thực phẩm quý hiếm và rất bổ dưỡng đối với cả những người mới ốm dậy. Trẻ nhỏ và người già suy dinh dưỡng nếu thường xuyên được bồi dưỡng bằng sâu chít hấp cách thuỷ cùng lòng đỏ trứng gà sẽ rất nhanh lại sức.
5. Chè kho Tứ Yên
Làng Tứ Yên, huyện Sông Lô có đầm Miêng được sử sách ghi là hồ Điển Triệt, nơi mà thế kỷ thứ VI Lý Bí đắp thành chống giặc nhà Lương. Nhân dân thường tiếp tế lương khô, trong đó có món chè kho cho quân lính của Lý Nam Đế. Sau này nhân dân dựng miếu để thờ Lý Nam Đế và hằng năm mở tiệc vào ngày 24, 27 tháng 5 (âm lịch), cỗ cũng phải có món chè kho để tưởng niệm sự kiện lịch sử trên.
Chè kho nấu bằng đỗ xanh, gạo nếp, mật và pha nước gừng. Đỗ xanh, chọn hạt mẩy, nhặt bỏ hạt lép, hạt nhọn, ngâm đãi bỏ vỏ, cho vào nồi 30 đun sôi, khi hạt mềm bóp vỡ mới đổ vào gạo nếp hoa vàng đãi sạch nấu lẫn đậu xanh. Khi hạt gạo đã mềm, đổ mật giọt vào cùng với ít nước gừng. Hai người con trai khoẻ mạnh, mỗi người cầm một đũa cả đẽo to như cái dầm bơi đò bằng gốc tre dày bản rộng bằng bàn tay, trên đẽo nhỏ thành cán cầm. Đũa cả dài chừng 1m được quấy đều tay liên tục để khỏi bị cháy dưới đáy nồi. Khi chè chín đặc như món xôi vò đổ chè vào các bát loa to. Khi chè nguội, cắt thành từng miếng lấy ra xếp vào đĩa bày cỗ cúng, sau đó chia phần cho dân làng
6. Bánh hòn Hội Hợp
Bánh hòn là một món ăn truyền thống của người dân làng Hội Hợp, xã Hợp Thịnh, tỉnh Vĩnh Phúc.Bánh hòn Hội Hợp có giai đoạn chuẩn bị và giai đoạn thực hiện cũng lắm công phu.
Đầu tiên, để làm bánh hòn ngon phải chọn được loại gạo ngon.
Có gạo ngon thì phải tiến hành giã lại gạo để chỉ lấy phần thân gạo, loại bỏ hai đầu hạt gạo. Khi đã có gạo giã kỹ càng, người ta bắt đầu ngâm gạo trong nước sạch. Đúng 12 tiếng đồng hồ thì chắt nước ra để gạo khô ráo. Sau đó ngâm thêm với nước để đảm bảo hạt gạo nảy mềm. Khi đã có nguyên liệu gạo ngâm, người ta sẽ xay bột. Công đoạn xay bột ngày nay của dân làng Hội Hợp đã được hỗ trợ rất nhiều từ các máy xay, thế nhưng để có món bánh hòn ngon tuyệt thì người ta vẫn bỏ công xay bột bằng cối đá. Người xay bột cũng phải có nghề, khi xay bột phải chú ý đợi bột lắng xuống hết rồi mới từ từ lược bỏ nước chua trên mặt, cứ thế thay nước mới liên tục để bột xay ra được mịn, trong, thơm.
Tiếp tục là cho bột vào nồi đun nóng, khuấy đều cho đến khi bột đặc. Khi bột đặc, người làm bánh hòn sẽ trích từng nắm bột nhỏ vào lòng tay để vo tròn rồi ấn dẹp xuống, nhằm cho nhân bánh vào giữa rồi túm các góc của miếng bột lại thành hình tròn. Cuối cùng, từng viên nhỏ bánh hòn Hội Hợp được thả vào nồi nước sôi, viên nào chín sẽ tự động trồi lên trên mặt nước. Riêng nói về phần nhân bánh, muốn ăn bánh hòn Hội Hợp nhân mặn thì người ta dùng hỗn hợp thịt và hành lá băm nhuyễn. Còn bánh hòn nhân ngọt thì dùng lạc giã nhuyễn.
Vị sánh mịn, dẻo dai, trong suốt của lớp vỏ bột bánh như làm nổi bật vị ngọt thịt đậm đà, hay vị ngọt béo thanh tao của lạc trong từng nhân bánh.
7.Dứa Tam Dương
Tam Dương là huyện trồng nhiều dứa nhất tỉnh Vĩnh Phúc. Các loại dứa ở đây đều có đặc trưng riêng như dứa mật nhiều nước và rất ngọt. Dứa mỡ gà ruột màu vàng nhạt, vị chua. Dứa Tam Dương quả nhỏ, ruột dòn, vị ngọt mà dốt dốt chua, ăn ngon nhất.
Du khách còn có dịp ngắm nhìn rừng dứa bạt ngàn. Đẹp nhất là vào mùa quả chín, mỗi cây dứa cứ như một bông hoa xanh khổng lồ với nhụy là quả dứa vàng ươm có túm tóc xanh xanh dựng đứng trên đầu.
